Hoe ik als moeder en stiefmoeder mijn plek zocht en misschien nooit helemaal heb kunnen innemen.
Er is een soort stille verwachting rondom samengestelde gezinnen: als je maar je best doet, dan valt het vanzelf op z’n plek.
Maar wie er middenin staat, weet: een samengesteld gezin is geen puzzel met vaste randjes. Het is een levend veld. Met geschiedenis. Met loyaliteiten. Met verlangens. Met pijn. En met liefde die soms niet weet waar ze moet landen.
In dit blog deel ik mijn zoektocht naar mijn plek. Niet als theorie. Maar als ervaring. Als moeder én stiefmoeder. En als vrouw die merkte dat goede wil niet altijd genoeg is om je plek te voelen.
Twee gezinnen, één huis en een veld dat blijft bewegen
Ons samengestelde gezin bestond uit twee 'onvolledige' kerngezinnen.
Twee systemen die vóór ons huwelijk al hun eigen manier van overleven, liefhebben en organiseren hadden gevonden.
Twee gezinnen met eigen dynamieken.
Eigen patronen.
Eigen pijnlijnen.
En eigen onuitgesproken regels.
En toen kwam wij, Erik en ik, samen. Met ons hart, onze hoop, onze kinderen en onze dromen over samenzijn.
Van buiten klinkt het soms simpel: 'Je bent toch gewoon de nieuwe partner?'
Maar van binnen is het echt ingewikkelder. Want in een samengesteld gezin ben je nooit alleen maar de nieuwe partner.
Je bent óók iemand die dagelijks aanwezig is. Iemand die invloed heeft. Iemand die gezien wordt. Iemand waar verwachtingen op worden geprojecteerd. Soms liefdevol. Soms onbewust dwingend. Vaak vanuit pijn en gemis.
Ik ging werken voor het kernsysteem van mijn man
Wat ik pas later echt begreep: ik resoneerde mee in de dynamiek van het kerngezin van mijn partner.
Zijn geschiedenis, zijn kind, zijn ex, zijn oude pijn… het werd een veld waar ik me in bewoog omdat ik aanvoelde hoe ik moest handelen. Iemand die de zware last wat kon verlichten.
Niet omdat hij mij dat vroeg.
Niet omdat iemand me dat opdroeg.
Maar omdat het oude systeem trok.
Omdat mijn eigen patronen en overleefstijlen feilloos aansloten. Omdat ik gewend was om verantwoordelijkheid te nemen. Omdat ik goed ben in dragen. Omdat ik snel voel wat er nodig is.
En dus gebeurde het: onbewust, onbedoeld en ongelooflijk hardnekkig.
Ik dacht dat ik het kon dragen.
Ik dacht dat ik de plek van stiefouder kon belichamen.
Ik dacht dat rust en inzicht brengen mijn taak was.
En ja… het werkte het ook.
Er kwam meer structuur. Meer stabiliteit. Meer overzicht.
De kinderen vonden het fijn. Mijn partner vond het fijn.
Alleen: ik raakte mezelf steeds meer kwijt.
Het moment waarop ik voelde: dit is te zwaar
Ik ervoer een last die niet klopte bij de liefde waarmee we begonnen waren. In plaats van ‘wij samen’ werd het vaak ‘ik in dienst van’. In plaats van ontspanning kwam er alertheid en spanning. Ik stond de hele dag 'aan', trok bij, regelde, dacht vooruit, ving op, zorgde, luisterde, reguleerde, ........
En ondertussen bleef ik zoeken naar antwoorden op vragen die zoveel (stief)moeders kennen:
Wat is mijn eigenlijke plek hier?
Hoe ben ik de liefdespartner, de vrouw in onze relatie? Hoe ben ik stiefouder? Hoe ben ik moeder? Hoe ben ik huisgenoot?
Of ben ik eigenlijk de buitenstaander in deze situatie?
Wanneer mag ik iets zeggen? Wanneer moet ik juist zwijgen? Wanneer ben ik helpend en wanneer ben ik te veel?
Ik zocht. Ik worstelde. Ik ontdekte iets. En ik worstelde opnieuw. Nooit was er een helemaal helder antwoord. De dynamiek bleef intens bewegen.
En ja… ik kreeg ook steeds scherper door dat ik steeds in en uit het systeem van het kerngezin van mijn man bewoog. Erin wanneer ik weer 'nodig' was. Eruit wanneer ik me bewust was van mijn patronen. Erin wanneer ik werd uitgenodigd door intense emoties, onzekerheid of reddeloosheid. Eruit wanneer ik ontdekte dat ik toch droeg wat niet bij mij hoorde.
Alsof er twee onzichtbare zuilen waren:
-
de plek van ik als vrouw/partner
-
en de plek van ik als (mede)dragende in het kerngezin van mijn man, de plek die vaak leeg was en die ik automatisch opvulde. Vanuit liefde, vanuit compassie en ja, ook vanuit mijn patronen en overlevingen. Ik 'kende' deze plek zo goed.
En ik stond er ook vaak tussenin. Of erger: ik werd steeds weer uitgenodigd op een plek die mij niet toebehoorde en waar ik ook niet op wílde en kón gaan staan: de plek van moeder.
Die plek nam ik en had ik wél in ten opzichte van mijn eigen kinderen. En juist dát is zo verwarrend in een samengesteld gezin: Jouw lichaam kent de moederstandJouw hart kan dit ook dragen. Jouw handen kunnen zorgen. En voor je het weet schuift die energie door… naar het kind dat niet uit jouw bronlijn komt. Het kind wat niet bestaat uit jouw systemisch DNA.
Ik herinner me nog een moment waarop dit pijnlijk helder werd.
De dochter van mijn man had een intense botsing met haar eigen moeder. Zoals zoveel kinderen botsingen met hun ouders hebben.
Ze huilde. Ze was verdrietig en woedend tegelijk. En toen zei ze, met die rauwe eerlijkheid die pubers kunnen hebben: “Waarom is het bij ons zo lastig? Ik wil ook wat jij met Meike (mijn dochter) hebt. Waarom hebben jij en ik dat niet?”
Ik voelde in alles hoe graag ik haar wilde troosten… en tegelijk wist ik: als ik in de moederplek stap, maak ik het voor haar alleen maar verwarrender. Dus ik bleef bij de waarheid die ik kón dragen.
Ik zei: “Lieverd, tussen Meike (mijn dochter) en mij loopt een gouden draad. Van hart tot hart.
Die draad is er vanaf het begin, vanaf dat ze in mijn buik groeide. Die gouden draad zien we niet altijd of hij raakt soms in de knoop, maar hij kan nooit kapot.”
“En jij hebt óók zo’n gouden draad. Met jouw moeder. Een draad die nooit, maar dan ook nooit, kapot gaat. Omdat ook jouw begin bij jouw mama in haar buik was en jij haar mooie dochter bent.”
En toen voelde ik dat ik nog één laag dieper iets uit te spreken had. Niet als uitleg, maar als bedding. Dus ik ging verder:
“Tussen jou en mij loopt een zilveren draad. Ook van hart tot hart. Die draad kan wél beschadigen. Die kan breken. En dan moeten wij allebei iets doen om hem weer te verbinden. Dat voelt anders… omdat het anders ís. Maar als onze zilveren draad verbonden is, kunnen wij óók liefde voelen. Niet vanuit de gouden draad van moeder en kind, maar vanuit een zilveren verbinding. Van mij naar jou en van jou naar mij.”
En in dat moment voelde ik ineens alles tegelijk: haar verlangen naar de warmte van haar moeder… en de volwassen waarheid dat ik haar moeder niet bén en juist daardoor wél voor haar aanwezig kan zijn, vanuit mijn eigen plek.
Mijn opstelling: het thema ‘mijn eigen plek’
In die periode heb ik ook hulp gezocht bij een collega opsteller. Het thema in mijn individuele opstelling was het nemen van mijn eigen plek.
Erik en ik hadden in ons samengestelde gezin een eigen plek als man en vrouw in te nemen. Niet als vader en moeder.
Nee: hij is vader in een ander systeem, het kerngezin van zijn dochter. Ik ben moeder in een ander systeem, het kerngezin van mijn twee zonen en dochter.
Wij samen zijn man en vrouw in ons systeem.
En onze kinderen behoren bij hun eigen systeem.
Ze hebben alle vier een thuis bij ons. Een plek om zich te verbinden met hun eigen ouder én met de partner van hun ouder. Een nieuw mens in hun leven, waar ze óók weer van kunnen leren. Als mens, niet als ouder.
Als je dit leest denk je wellicht: ja, logisch toch?
En toch… van binnen is het niet altijd logisch
Van buitenstaanders krijgen we regelmatig tips en adviezen. En we horen ook oordelen als we delen over ons samengestelde gezin. Want natuurlijk weet ik: ik ben niet de moeder van de dochter van mijn man.
Maar als je er zelf middenin zit, is de kracht van de dynamiek soms zó sterk dat je in een samengesteld ‘gezin’ ongemerkt de vader- en moederrol eerder neemt. Je bent immers in de ouderrol naar je eigen kinderen. Dat gaat soms automatisch door naar de kinderen van je partner.
Het vergt moed om je plek te vinden en te nemen met alles wat er is.
Echt nemen is ook:
-
de projecties nemen, bijvoorbeeld van de ex-partner
-
de pijn nemen van jouw kinderen, die ongevraagd in een nieuwe dynamiek moeten leven
-
de frustratie nemen van het kind van je partner, wanneer jij niet de ouderrol pakt die zij zo graag van je wil
Voor mij was het hard werken en hart werken. Gelukkig kan ik dat samen met mijn man. En vooral: steeds weer oefenen.
Zelf oefenen: de kopjes-opstelling
Deze oefening helpt je om anders naar je samengestelde gezin te kijken. Ze waar te nemen op een nieuwe laag. En het kan je zomaar nieuwe inzichten geven als (stief)ouder in dit gezin.
Neem een aantal kopjes met oortjes. Gewoon uit je keukenkast.
Geef ieder kopje de naam van een gezinslid waar jij nu een huishouden mee vormt.
En zet op basis van je eigen gevoel de kopjes neer op tafel voor je.
De oortjes van de kopjes zijn de neuzen. En daarmee kun je, aan de hand van de kopjes die je hebt neergezet, zien waar de betreffende huisgenoot naartoe kijkt.
Laat het beeld van wat je hebt neergezet eens tot je doordringen.
Wat zie je?
En wat voel je bij wat je ziet?
Tune dan eens in op ieder afzonderlijk kopje, iedere afzonderlijke huisgenoot. En voel eens wat het met je doet om op die plek te staan waar jij de huisgenoot hebt neergezet.
-
Welke huisgenoten ziet diegene waar je mee verbonden bent?
-
Waar is de blik op gericht?
-
Welke gevoelens komen erbij?
Schrijf dit op een briefje met de naam van het gezinslid erbij en stop het in het kopje.
Doe dit nu met ieder kopje / gezinslid.
Misschien krijg je door het doen van deze oefening al inzichten. En soms is het goed om het ook even waar te nemen en daarna te laten. En een paar dagen later opnieuw de briefjes te bekijken en te koppelen aan wat jij hebt waargenomen in het dagelijks leven.
Liever een opstelling onder begeleiding?
Het kan zijn dat je de bovenstaande oefening liever niet alleen doet, maar dat je het graag onder begeleiding van een professional doet. Er zijn meerdere systemische coaches.
Wil je het live of online (ja zeker, dat kan ook) met mij, Jeannette, doen? Dat kan. Maak dan een afspraak via de button hieronder.
We kijken dan samen naar jou of jullie samengestelde gezin en laten de dynamieken en patronen tot ons spreken. En wie weet helpt het om jouw of jullie plek te vinden.
Reactie plaatsen
Reacties
Dank je wel voor jouw verhaal. En wat een prachtig voorbeeld met de koorden van goud en zilver.
Die ga ik ook voor mijn samengestelde gezin gebruiken. Dank je wel.
Wat heb je dit mooi verwoord en zo herkenbaar.